Σκέψου ένα θέατρο. Όχι κάποιο συγκεκριμένο, απλά ένα θέατρο. Τι σου έρχεται πρώτο στο μυαλό; Μια μεγάλη σκηνή, βαριές κουρτίνες, χαμηλός φωτισμός και, φυσικά, σειρές από κόκκινα καθίσματα. Είναι από εκείνα τα πράγματα που έχουμε δει τόσες πολλές φορές, που πλέον τα θεωρούμε δεδομένα. Κι όμως, κάποιος, κάποτε, αποφάσισε ότι το κόκκινο και το θέατρο θα πάνε πακέτο. Και όχι, δεν ήταν μόνο θέμα αισθητικής.
Πολύ πριν αποκτήσουμε τη δυνατότητα να παραγγέλνουμε έναν κόκκινο καναπέ με δύο κλικ, οι έντονες κόκκινες και πορφυρές βαφές δεν ήταν ούτε εύκολες ούτε φθηνές στην παραγωγή. Για αιώνες, λοιπόν, αυτά τα χρώματα συνδέθηκαν με τον πλούτο, την εξουσία και γενικότερα με το «έχω λεφτά και θέλω να φαίνεται».
Κάπως έτσι, όταν τα μεγάλα ευρωπαϊκά θέατρα άρχισαν να γίνονται όλο και πιο εντυπωσιακά, το κόκκινο βελούδο βρήκε το φυσικό του περιβάλλον. Πρόσθεσε χρυσές λεπτομέρειες, πολυελαίους και περίτεχνα θεωρεία και έχεις λίγο-πολύ την εικόνα που μέχρι σήμερα έχουμε στο μυαλό μας όταν ακούμε «κλασικό θέατρο». Υπάρχει, όμως, κι ένας δεύτερος λόγος. Και αυτός είναι πολύ πιο ενδιαφέρων...
Μόλις σβήσουν τα φώτα της αίθουσας, συμβαίνει κάτι περίεργο με την όρασή μας. Τα μάτια μας δεν αντιλαμβάνονται τα χρώματα με τον ίδιο τρόπο στο σκοτάδι και το κόκκινο είναι από εκείνα που χάνουν πιο γρήγορα την έντασή τους. Το φαινόμενο ονομάζεται Purkinje effect και, πολύ απλά, σημαίνει ότι όσο μειώνεται το φως, γινόμαστε λιγότερο ευαίσθητοι στο κόκκινο, ενώ αποχρώσεις όπως το μπλε και το πράσινο φαίνονται σχετικά πιο φωτεινές. Με άλλα λόγια; Όταν ξεκινά η παράσταση, τα κατακόκκινα καθίσματα γύρω σου σκοτεινιάζουν και παύουν να τραβούν το βλέμμα σου. Και ποιο είναι το μοναδικό πράγμα που μένει φωτισμένο; Ακριβώς. Η σκηνή.
Εδώ τα πράγματα είναι λίγο πιο απλά. Το κόκκινο είχε ήδη καθιερωθεί ως το χρώμα της πολυτέλειας, ενώ υφάσματα όπως το βελούδο ήταν ιδανικά για τις μεγάλες, βαριές αυλαίες του θεάτρου. Παράλληλα, τα βαριά υφάσματα βοηθούν και στην ακουστική του χώρου, απορροφώντας μέρος των ανεπιθύμητων αντανακλάσεων του ήχου. κάπως έτσι δημιουργήθηκε ένας συνδυασμός που έμελλε να γίνει iconic: κόκκινα καθίσματα, κόκκινη αυλαία, χαμηλά φώτα.
Φυσικά, σήμερα κανείς δεν λέει ότι ένα θέατρο πρέπει να είναι κόκκινο. Υπάρχουν αίθουσες με μπλε, πράσινα, μαύρα ή γκρι καθίσματα και πολύ πιο minimal αισθητική. Απλώς το κόκκινο έχει πλέον καταφέρει κάτι αρκετά δύσκολο: να γίνει από μόνο του συνώνυμο της θεατρικής εμπειρίας.
