Το εφηβικό σου δωμάτιο και ο ήχος από το CD player, η προσπάθειά σου να το μεταφέρεις στο κινητό που είχες τότε ή εκείνο το πάρτι γενεθλίων για τα 15 σου, όπου το χόρευες ξανά και ξανά. Όσο κι αν έχει αλλάξει το μουσικό σου γούστο από τότε, τέτοια κομμάτια μένουν πάντα ανεξίτηλα στη μνήμη σου. Και αυτό δεν είναι απλώς η ιδέα σου, καθώς υπάρχει και επιστημονική εξήγηση.
Η έντονη επίδραση που έχει η μουσική στην ταυτότητα και τη μνήμη μας συνδέεται, στην πραγματικότητα, με τη λειτουργία του εγκεφάλου μας. Όταν ακούμε μουσική, ενεργοποιούνται διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, όπως ο κροταφικός λοβός, που συμμετέχει στην επεξεργασία της μουσικής, η περιοχή του Wernicke, που σχετίζεται κυρίως με την κατανόηση της γλώσσας, και ο ιππόκαμπος, ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και την ανάκληση αναμνήσεων, στη ρύθμιση των συναισθηματικών αντιδράσεων και στον προσανατολισμό μας στον χώρο. Ο ιππόκαμπος, μάλιστα, είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μπορούμε να θυμόμαστε τραγούδια που ακούσαμε πριν από πολλά χρόνια.
Η επίδραση της μουσικής, όμως, δεν σταματά εκεί, καθώς επηρεάζει και την απελευθέρωση διάφορων νευροχημικών ουσιών, όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και η ωκυτοκίνη, που συνδέονται με την ευχαρίστηση, τη διάθεση και τους κοινωνικούς δεσμούς.
Τι γίνεται, όμως, με την εφηβεία; Γιατί τα τραγούδια αυτής της περιόδου της ζωής μας μοιάζουν τόσο διαφορετικά; Κατά τη διάρκεια της εφηβείας, ο εγκέφαλός μας περνά μια περίοδο έντονης ανάπτυξης, ενώ εμείς προσπαθούμε να διαμορφώσουμε την προσωπική μας ταυτότητα. Μέσα σε αυτή την αναζήτηση ταυτότητας, ανακαλύπτουμε τι είδους μουσική μάς αρέσει πραγματικά, μέσα από νέες παρέες, φιλίες και εμπειρίες που διαμορφώνουν τα γούστα μας.
Πολλές, μάλιστα, από αυτές τις εμπειρίες τις ζούμε για πρώτη φορά και αυτό παίζει τον δικό του ρόλο. Θα θυμάσαι για πάντα το πρώτο σου φιλί, την πρώτη σου σχέση, την πρώτη ερωτική απογοήτευση, την πρώτη σου συναυλία και τα τραγούδια που συνδέθηκαν με όλα αυτά. Το συγκρότημα με το οποίο είχες κολλήσει την περίοδο των Πανελληνίων ή εκείνο που ανακαλύψατε με τον κολλητό σου και ονειρευόσασταν να δείτε live.
Αυτές οι εμπειρίες ενδέχεται να αποτυπώνονται βαθύτερα στον εγκέφαλο και να ανακαλούνται ευκολότερα. Παράλληλα, οι βιολογικές και ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μπορεί να ενισχύουν τη λειτουργία της μνήμης μας. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως Musical Reminiscence Bump, δηλαδή η τάση μας να συνδέουμε τη μουσική που ακούγαμε στα νεανικά μας χρόνια με περισσότερες προσωπικές αναμνήσεις. Μάλιστα, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, η σύνδεση αυτή φαίνεται να κορυφώνεται περίπου στην ηλικία των 14 ετών. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες γνωρίζουν συνήθως περισσότερα τραγούδια από τα νεανικά τους χρόνια παρά από τη σύγχρονη ποπ μουσική.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που το αγαπημένο τραγούδι των εφηβικών σου χρόνων θα ηχήσει ξανά στα αυτιά σου, τώρα ξέρεις ότι υπάρχει λόγος να του δώσεις τον χρόνο που του αξίζει. Να το αφήσεις να σε βυθίσει σε όλα εκείνα τα συναισθήματα που κρύβει το παιδί μέσα σου και, γιατί όχι, να το τραγουδήσεις με όλη σου την ψυχή, όπως εκείνο το παιδί που ήσουν τότε και που σε έφερε μέχρι εδώ.